Giải Hoạt động 2 trang 18 SGK Toán 12
Đề bài
Hình thành các bước tìm giá trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất của hàm số trên một đoạn
Xét hàm số $y=f(x)=x^3-2x^2+1$ trên đoạn $[-1;2]$, với đồ thị như Hình 1.16.
a) Tìm giá trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất của hàm số trên đoạn $[-1;2]$.
b) Tính đạo hàm $f'(x)$ và tìm các điểm $x \in (-1; 2)$ mà $f'(x) = 0$.
c) Tính giá trị của hàm số tại hai đầu mút của đoạn $[-1; 2]$ và tại các điểm $x$ đã tìm ở câu b. So sánh số nhỏ nhất trong các giá trị này với $\min\limits_{[-1;2]} f(x)$, số lớn nhất trong các giá trị này với $\max\limits_{[-1;2]} f(x)$.
Mô tả hình bằng lời
Hình 1.16: Đồ thị hàm số $y=f(x)=x^3-2x^2+1$ trên đoạn $[-1;2]$ trong hệ trục toạ độ Oxy. Đồ thị đi qua điểm $(-1;-2)$ (giá trị nhỏ nhất, tại đầu mút trái), đạt cực đại tại $(0;1)$, giảm xuống cực tiểu quãng $x=1$ với giá trị gần $0$, rồi tăng lên đến $(2;1)$ (đầu mút phải). Các đường nét đứt biểu thị các mức $y=1$, $y=-2$ và các điểm $x=-1$, $x=2$.
Lời giải
a) Tìm GTLN và GTNN từ đồ thị
Quan sát đồ thị Hình 1.16 trên đoạn $[-1;2]$:
- Điểm thấp nhất của đồ thị là $(-1;-2)$, nên $\min\limits_{[-1;2]} f(x) = -2$, đạt tại $x=-1$.
- Điểm cao nhất của đồ thị có tung độ bằng $1$ (tại $x=0$ và $x=2$), nên $\max\limits_{[-1;2]} f(x) = 1$, đạt tại $x=0$ và $x=2$.
b) Tính đạo hàm và tìm điểm $f'(x)=0$ trong khoảng $(-1;2)$
Ta có:
$$f'(x) = 3x^2 - 4x = x(3x-4).$$
Cho $f'(x)=0$:
$$x(3x-4)=0 \Leftrightarrow x=0 \ \text{hoặc}\ x=\dfrac{4}{3}.$$
Cả hai giá trị $x=0$ và $x=\dfrac{4}{3}$ đều thuộc khoảng $(-1;2)$.
c) Tính giá trị tại hai đầu mút và tại các điểm ở câu b, rồi so sánh
Giá trị tại hai đầu mút:
$$f(-1) = (-1)^3 - 2(-1)^2 + 1 = -1 - 2 + 1 = -2,$$
$$f(2) = 2^3 - 2\cdot 2^2 + 1 = 8 - 8 + 1 = 1.$$
Giá trị tại các điểm $f'(x)=0$:
$$f(0) = 0 - 0 + 1 = 1,$$
$$f\left(\dfrac{4}{3}\right) = \left(\dfrac{4}{3}\right)^3 - 2\left(\dfrac{4}{3}\right)^2 + 1 = \dfrac{64}{27} - \dfrac{32}{9} + 1 = \dfrac{64 - 96 + 27}{27} = -\dfrac{5}{27} \approx -0{,}19.$$
Bốn giá trị thu được là: $f(-1)=-2$, $f(0)=1$, $f\left(\dfrac{4}{3}\right)=-\dfrac{5}{27}$, $f(2)=1$.
- Số nhỏ nhất trong các giá trị này là $-2$, đúng bằng $\min\limits_{[-1;2]} f(x) = -2$.
- Số lớn nhất trong các giá trị này là $1$, đúng bằng $\max\limits_{[-1;2]} f(x) = 1$.
Kết luận (các bước tìm GTLN, GTNN trên đoạn $[a;b]$):
1. Tính $f'(x)$ và tìm các điểm $x_1, x_2, \dots$ thuộc $(a;b)$ mà $f'(x)=0$ hoặc $f'(x)$ không xác định.
2. Tính các giá trị $f(a),\ f(x_1),\ f(x_2),\dots,\ f(b)$.
3. Số lớn nhất trong các giá trị đó là $\max\limits_{[a;b]} f(x)$; số nhỏ nhất là $\min\limits_{[a;b]} f(x)$.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.
