Sách giáo khoa Toán 12 Tập một

Giải Bài 1.1 trang 14 SGK Toán 12

Bài 1. Tính đơn điệu và cực trị của hàm số   Đã kiểm chéo

Đề bài

Tìm các khoảng đồng biến, khoảng nghịch biến của các hàm số có đồ thị như sau:
a) Đồ thị hàm số $y = x^3 - \dfrac{3}{2}x^2$ (H.1.11);
b) Đồ thị hàm số $y = \sqrt[3]{\left(x^2 - 4\right)^2}$ (H.1.12).

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 14 · mở sách.
Mô tả hình bằng lời

Hình 1.11: đồ thị hàm số $y = x^3 - \dfrac{3}{2}x^2$. Đường cong đi qua gốc O, có điểm cực đại tại $(0;0)$ và điểm cực tiểu tại $\left(1; -\dfrac{1}{2}\right)$ (đánh dấu bằng đường kẻ đứt tới trục tung tại $-\dfrac{1}{2}$ và tới $x=1$). Đồ thị giảm từ trái xuống rồi tăng qua O, giảm đến điểm $(1;-1/2)$ rồi tăng dần đi lên; cắt trục hoành tại $x=\dfrac{3}{2}$. Trục x có các mốc $-1, O, 1, \dfrac{3}{2}, 2$; trục y có mốc $-1, -\dfrac{1}{2}, 1, 2$.
Hình 1.12: đồ thị hàm số $y = \sqrt[3]{(x^2-4)^2}$ dạng chữ W, đối xứng qua trục tung. Có hai điểm nhọn (cực tiểu, giá trị 0) tại $x=-2$ và $x=2$, một điểm cực đại tại $(0; \approx 2,5)$. Đồ thị đi lên vô hạn hai bên. Trục x có mốc $-2, -1, O, 1, 2, 3$; trục y có mốc $-1, 1, 2, 3$.

Lời giải

a) Đồ thị hàm số $y = x^3 - \dfrac{3}{2}x^2$ (H.1.11)

Quan sát đồ thị theo chiều tăng của biến $x$ (từ trái sang phải):

- Trên khoảng $(-\infty; 0)$: đồ thị đi lên (từ dưới lên tới điểm cực đại $O(0;0)$) nên hàm số đồng biến.
- Trên khoảng $(0; 1)$: đồ thị đi xuống (từ điểm cực đại $(0;0)$ tới điểm cực tiểu $\left(1; -\dfrac{1}{2}\right)$) nên hàm số nghịch biến.
- Trên khoảng $(1; +\infty)$: đồ thị đi lên nên hàm số đồng biến.

Vậy hàm số đồng biến trên các khoảng $(-\infty; 0)$ và $(1; +\infty)$; nghịch biến trên khoảng $(0; 1)$.

b) Đồ thị hàm số $y = \sqrt[3]{\left(x^2 - 4\right)^2}$ (H.1.12)

Đồ thị có dạng chữ W, đối xứng qua trục tung, với hai điểm cực tiểu tại $x = -2$ và $x = 2$ (giá trị $0$) và một điểm cực đại tại $(0; \approx 2{,}5)$.

Quan sát đồ thị theo chiều tăng của biến $x$:

- Trên khoảng $(-\infty; -2)$: đồ thị đi xuống (tới điểm cực tiểu tại $x=-2$) nên hàm số nghịch biến.
- Trên khoảng $(-2; 0)$: đồ thị đi lên (từ điểm cực tiểu tới điểm cực đại tại $x=0$) nên hàm số đồng biến.
- Trên khoảng $(0; 2)$: đồ thị đi xuống (từ điểm cực đại tới điểm cực tiểu tại $x=2$) nên hàm số nghịch biến.
- Trên khoảng $(2; +\infty)$: đồ thị đi lên nên hàm số đồng biến.

Vậy hàm số đồng biến trên các khoảng $(-2; 0)$ và $(2; +\infty)$; nghịch biến trên các khoảng $(-\infty; -2)$ và $(0; 2)$.

Đáp số

Đồng biến trên $(-\infty;0)$ và $(1;+\infty)$; nghịch biến trên $(0;1)$.Đồng biến trên $(-2;0)$ và $(2;+\infty)$; nghịch biến trên $(-\infty;-2)$ và $(0;2)$.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.