Giải Bài 1 trang 16 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

Cách làm: xác định mỗi câu có mấy vế (mỗi vế là một cụm C–V), rồi xét phương tiện nối các vế.

- Câu ghép đẳng lập: các vế bình đẳng về ngữ pháp, nối bằng quan hệ từ đẳng lập (*và, nhưng, rồi, hay, hoặc…*) hoặc cặp từ hô ứng đẳng lập.
- Câu ghép chính phụ: một vế chính và một vế phụ phụ thuộc, nối bằng quan hệ từ chính phụ (*vì, nếu, tuy, để, hễ…*) hoặc cặp quan hệ từ (*nếu… thì, vì… nên, tuy… nhưng…*), biểu thị quan hệ nguyên nhân, điều kiện, nhượng bộ, mục đích…

a. *Cậu người Ấn vẫn đi tới đi lui trong phòng, // nhưng chúng tôi không thấy bóng dáng hai người kia đâu.*
- Vế 1: *Cậu người Ấn* (C) / *vẫn đi tới đi lui trong phòng* (V).
- Vế 2: *chúng tôi* (C) / *không thấy bóng dáng hai người kia đâu* (V).
- Hai vế nối bằng quan hệ từ nhưng (chỉ quan hệ tương phản, đối lập) — quan hệ từ đẳng lập.
→ Câu ghép đẳng lập.

b. *Chuyện xấu đã chẳng xảy ra // nếu khi đi qua cửa phòng thầy, cậu ta không thấy cái chìa khoá người hầu sơ suất để quên.*
- Vế chính: *Chuyện xấu* (C) / *đã chẳng xảy ra* (V).
- Vế phụ: *cậu ta* (C) / *không thấy cái chìa khoá…* (V), mở đầu bằng nếu.
- Quan hệ từ nếu nối vế phụ chỉ điều kiện với vế chính chỉ kết quả — quan hệ điều kiện – kết quả.
→ Câu ghép chính phụ.

c. *Nếu thầy Xôm thấy chúng, // tất cả sẽ hỏng bét.*
- Vế phụ: *thầy Xôm* (C) / *thấy chúng* (V), mở đầu bằng Nếu.
- Vế chính: *tất cả* (C) / *sẽ hỏng bét* (V).
- Quan hệ từ Nếu (điều kiện – kết quả) nối vế phụ với vế chính.
→ Câu ghép chính phụ.

d. *Cậu đã vấp ngã một lần // và tôi mong cậu có thể vươn cao trong tương lai.*
- Vế 1: *Cậu* (C) / *đã vấp ngã một lần* (V).
- Vế 2: *tôi* (C) / *mong cậu có thể vươn cao trong tương lai* (V).
- Hai vế nối bằng quan hệ từ và (quan hệ liệt kê, bổ sung) — quan hệ từ đẳng lập.
→ Câu ghép đẳng lập.

Kết luận:
- Câu ghép đẳng lập: a và d.
- Câu ghép chính phụ: b và c.