Giải Bài 4 trang 15 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

Định hướng: "Đánh lạc hướng suy luận của người đọc để cuối cùng chân tướng lộ diện bất ngờ" là một thủ pháp then chốt của truyện trinh thám. Trong *Ba chàng sinh viên*, Cô-nan Đoi-lơ vận dụng thủ pháp này rất khéo, thể hiện ở những phương diện sau:

a) Tạo ra một danh sách nghi phạm mà mỗi người đều "có lý do khả nghi", khiến người đọc phân vân, đoán sai.

Sau khi phát hiện bài thi tiếng Hy Lạp bị sao chép, thầy Xôm và cả người đọc bị đặt trước ba sinh viên ở cùng tòa nhà, ai cũng có thể là thủ phạm:
- Đao-lát Rát (sinh viên người Ấn Độ) trầm lặng, khó đoán, lại được bắt gặp đang "đi đi lại lại" trong phòng — dễ bị nghi ngờ vì vẻ bí ẩn và định kiến về người xa lạ.
- Mai-lơ Mắc Le-rờn nóng nảy, khó gần, đóng chặt cửa không tiếp ai — thái độ bất thường này càng khiến người đọc dồn nghi vấn về phía anh ta.
- Ghi-crít, ngược lại, là chàng trai cao lớn, cởi mở, học giỏi, chơi thể thao giỏi — người ít bị nghi ngờ nhất.

Tác giả cố ý để những nghi vấn ban đầu hướng về hai người "đáng ngờ" (Rát, Mắc Le-rờn), đẩy Ghi-crít ra khỏi tầm ngắm của người đọc.

b) Gài các chi tiết, tang vật gây nhiễu để dẫn dắt suy luận đi chệch hướng.

Những dấu vết hiện trường được nêu ra một cách lấp lửng, tạo nhiều cách hiểu:
- Vết bút chì, mẩu vụn bút chì và vết cắt trên mặt bàn.
- Những viên đất sét đen (mùn đất từ đế giày) rơi lại.
- Vai trò của người hầu Ben-ni-xtơ — người có chìa khóa, ở gần hiện trường, có nhiều cơ hội — khiến người đọc dễ nghĩ đến khả năng chính ông ta là kẻ gian hoặc là đồng phạm.

Các chi tiết này vừa là bằng chứng thật, vừa là "mồi nhử" đánh lạc hướng: người đọc bị cuốn vào việc nghi ngờ người hầu hoặc các sinh viên "cá tính", mà không nối được chúng với Ghi-crít.

c) Trì hoãn và che giấu manh mối quyết định, để đến phút chót Sơ-lốc Hôm mới ráp nối, tạo bất ngờ.

Chân tướng chỉ lộ ra khi Hôm liên kết những chi tiết tưởng như rời rạc:
- Ghi-crít cao lớn nên khi đi ngang qua cửa sổ mới nhìn thấy bài thi đặt trên bàn — điều những người thấp hơn không làm được. Chính chiều cao (điểm tưởng như vô can) trở thành mấu chốt.
- Ghi-crít là vận động viên nhảy xa, có đôi giày đinh; những viên đất sét đen chính là mùn đất dính từ đôi giày thể thao ấy.

Nhờ suy luận sắc bén, Hôm chỉ ra thủ phạm là Ghi-crít — người ít bị ngờ nhất. Bất ngờ được nhân đôi khi hé lộ động cơ của người hầu Ben-ni-xtơ: ông che giấu cho Ghi-crít vì từng phục vụ và mang ơn người cha quá cố của chàng. Kết truyện, Ghi-crít nhận lỗi, từ bỏ kỳ thi và quyết tâm làm lại cuộc đời.

d) Tác dụng của thủ pháp.

Việc liên tục đánh lạc hướng khiến người đọc chủ động phán đoán rồi bị dẫn dắt sai, nên khi chân tướng lộ diện thì vừa bất ngờ vừa hợp lý (mọi chi tiết gây nhiễu trước đó đều được lý giải thấu đáo). Nhờ đó truyện tạo được sức hấp dẫn, sự căng thẳng, đồng thời làm nổi bật tài quan sát và suy luận của thám tử Sơ-lốc Hôm — đặc trưng cốt lõi của truyện trinh thám.