Giải Câu 3 trang 23 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

a) Các yếu tố kì ảo trong truyện *Dế chọi*:

Truyện *Dế chọi* của Bồ Tùng Linh (trích *Liêu Trai chí dị*) có những yếu tố kì ảo tiêu biểu sau:

- Việc bói toán tìm dế: Vợ Thành Danh nhờ bà đồng gù (cô đồng bói toán) chỉ chỗ bắt dế. Bà đồng ném mảnh giấy có hình vẽ; theo hình vẽ đó (ngôi chùa cổ, hòn đá, bụi gai...), Thành Danh tìm đến đúng nơi và bắt được con dế quý. Đây là chi tiết mang màu sắc thần bí, siêu nhiên.

- Con trai Thành Danh chết đi rồi hóa thân thành dế: Đứa con vì lỡ làm chết con dế quý mà sợ hãi nhảy xuống giếng. Sau đó em "chết đi sống lại", hồn phách biến thành một con dế nhỏ nhưng lại vô cùng khỏe, đá thắng mọi con dế khác và cả chọi thắng gà. Chi tiết hồn người hóa thân vào con vật là yếu tố kì ảo trung tâm của truyện.

- Con dế nhỏ bé mà tài lạ phi thường: Con dế do con trai Thành Danh hóa thân tuy nhỏ, xấu nhưng chọi đâu thắng đó, thậm chí thắng cả gà trống, khiến Thành Danh được ban thưởng, đổi đời. Sức mạnh phi thường vượt lẽ tự nhiên của con dế cũng là chi tiết kì ảo.

b) Ý nghĩa, vai trò của các yếu tố kì ảo trong truyện:

- Tạo sức hấp dẫn, li kì cho câu chuyện: Các yếu tố kì ảo làm cho cốt truyện trở nên biến hóa, bất ngờ, lôi cuốn người đọc, tạo nên đặc trưng của thể loại truyện truyền kì.

- Là phương tiện để tháo gỡ, giải quyết bế tắc của cốt truyện: Trong hoàn cảnh gia đình Thành Danh lâm vào cảnh khốn cùng (con chết, không có dế nộp quan, có thể mất mạng), yếu tố kì ảo (con hóa thành dế, dế nhỏ mà tài) đã mở ra lối thoát, đưa gia đình từ tai họa đến chỗ đổi đời, giàu sang.

- Thể hiện thái độ, tư tưởng và ước mơ của tác giả và nhân dân: Yếu tố kì ảo giúp nhà văn kín đáo phản ánh và tố cáo hiện thực xã hội phong kiến bất công, tàn bạo — nơi thói ăn chơi hưởng lạc của vua quan (thú chơi chọi dế) đẩy người dân lương thiện vào cảnh khốn cùng, tan cửa nát nhà, thậm chí phải lấy tính mạng con người ra để đổi lấy một con dế. Đồng thời, kết thúc có hậu nhờ yếu tố kì ảo còn gửi gắm niềm cảm thương với số phận con người nhỏ bé và ước mơ về công lí, về sự bù đắp cho người lương thiện.

- Tăng sức tố cáo, phê phán: Chi tiết đứa trẻ phải hóa thân thành con dế mới cứu được cả nhà là một chi tiết vừa kì ảo vừa đầy chua xót, làm nổi bật tính chất phi lí, tàn nhẫn của xã hội đương thời — giá trị con người bị hạ thấp đến mức không bằng một con vật mua vui cho kẻ quyền quý.