Giải Câu 5 trang 17 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

a) Những không gian, thời gian khắc hoạ nhân vật Phan Lang

Phan Lang là người cùng làng với Vũ Nương, xuất hiện ở phần sau tác phẩm và được khắc hoạ trong ba khung không gian – thời gian nối tiếp nhau:

- Ở trần thế (dương gian), trước biến cố: Phan Lang là đầu mục bến đò, từng nằm mộng thấy người con gái áo xanh đến xin tha mạng; sáng ra ông thả con rùa mai xanh mà người chài lưới bắt được. Đây là chi tiết "gieo nhân" cho ân nghĩa về sau.

- Dưới thuỷ cung (động rùa của Linh Phi, vợ vua biển Nam Hải): Khi giặc Minh xâm lược, Phan Lang chạy nạn, thuyền đắm, chết đuối. Linh Phi (chính là con rùa được cứu trước kia) nhớ ơn nên cứu sống và đón ông xuống cung nước. Tại đây, trong một bữa tiệc, Phan Lang gặp lại Vũ Nương – người đã được Linh Phi cứu khi gieo mình xuống sông Hoàng Giang. Vũ Nương nhận ra người cùng làng, gửi lời và trao chiếc hoa vàng làm tin, nhờ Phan Lang nhắn Trương Sinh lập đàn giải oan.

- Trở về trần thế, sau biến cố: Phan Lang được Linh Phi cho sứ giả rẽ nước đưa về dương thế. Về đến nhà, ông tìm gặp Trương Sinh, kể lại chuyện gặp Vũ Nương và trao lại chiếc hoa vàng cùng lời dặn.

Như vậy nhân vật này di chuyển qua hai cõi (trần gian – thuỷ cung) và ở hai thời điểm (trước và sau khi Vũ Nương tự vẫn).

b) Vai trò của nhân vật Phan Lang trong truyện

- Là nhân vật kết nối, làm chiếc cầu nối giữa hai thế giới: Phan Lang là người duy nhất qua lại được giữa cõi trần và thuỷ cung, nhờ đó nối liền Vũ Nương (dưới nước) với Trương Sinh (trên trần), làm cho câu chuyện được tiếp tục sau khi Vũ Nương đã chết.

- Là phương tiện dẫn dắt, phát triển cốt truyện đến phần kết: Nhờ lời nhắn và chiếc hoa vàng do Phan Lang mang về, Trương Sinh mới lập đàn giải oan, tạo tiền đề cho cảnh Vũ Nương hiện về ở bến Hoàng Giang – phần kết vừa hư ảo vừa cảm động của tác phẩm.

- Góp phần tạo nên màu sắc kì ảo (yếu tố truyền kì) cho tác phẩm: Những chi tiết cứu rùa – đền ơn, chết đuối được cứu sống, đi về giữa thuỷ cung và trần gian làm câu chuyện lung linh màu sắc hoang đường, đúng đặc trưng thể loại truyền kì.

- Góp phần hoàn thiện, tô đậm hình tượng Vũ Nương: Qua cuộc gặp và lời Vũ Nương gửi gắm, người đọc thấy được tấm lòng thuỷ chung, nỗi oan khuất và khát vọng được minh oan, được trở về của nàng; đồng thời làm nổi bật giá trị nhân đạo của tác phẩm.