Giải Câu hỏi trang 12 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Trong tác phẩm *Tác giả Hồ Chí Minh*, khi bàn về phong cách nghệ thuật, SGK nhấn mạnh thơ ca của Người hết sức đa dạng: vừa có những bài mang đậm màu sắc cổ điển, hàm súc, thâm trầm; lại vừa có những bài mộc mạc, giản dị, giàu tính tuyên truyền, cổ động. Có thể liên hệ đến các bài thơ đã học, đã đọc để chứng tỏ sự đa dạng ấy như sau:

a) Những bài thơ tiêu biểu cho vẻ đẹp cổ điển – hàm súc, đậm chất Đường thi (chủ yếu trong *Nhật kí trong tù*):

- *Chiều tối* (Mộ): bút pháp chấm phá, tả cảnh ngụ tình, hình ảnh cánh chim, chòm mây gợi không gian chiều muộn cổ điển, nhưng vận động hướng về sự sống (bếp lửa hồng) – kết tinh chất thép và chất tình.
- *Ngắm trăng* (Vọng nguyệt): cuộc "vượt ngục tinh thần", giao hòa thi nhân – vầng trăng theo lối tương giao của thơ xưa.
- *Giải đi sớm* (Tảo giải), *Mới ra tù, tập leo núi* (Tân xuất ngục, học đăng sơn): kết cấu, thi liệu, giọng điệu mang phong vị thơ chữ Hán truyền thống.

→ Nhóm này cho thấy chất cổ điển, hàm súc, uyên bác, tâm hồn nghệ sĩ giàu rung cảm trước thiên nhiên.

b) Những bài thơ tiêu biểu cho vẻ đẹp hiện đại – bình dị, trong sáng, chan hòa tinh thần thời đại:

- *Tức cảnh Pác Bó*: giọng thơ hóm hỉnh, khẩu ngữ tự nhiên ("cháo bẹ rau măng", "bàn đá chông chênh"), thể hiện tinh thần lạc quan cách mạng.
- *Cảnh khuya*, *Rằm tháng giêng* (Nguyên tiêu): kết hợp hài hòa giữa cổ điển (trăng, sông nước, tiếng suối) và hiện đại (chất chiến sĩ, việc quân, tâm thế người lãnh đạo kháng chiến).

→ Nhóm này cho thấy chất hiện đại, giản dị, gần gũi, gắn với đời sống và nhiệm vụ cách mạng.

c) Những bài thơ tuyên truyền, cổ động phục vụ trực tiếp cách mạng:

- *Ca sợi chỉ*, *Ca binh lính*, *Dân cày*… viết bằng thể lục bát, ca dao quen thuộc, lời lẽ mộc mạc, dễ thuộc, dễ nhớ nhằm thức tỉnh, tập hợp quần chúng.

→ Nhóm này cho thấy quan điểm "văn nghệ là vũ khí", thơ được viết giản dị, thiết thực, hướng tới đại chúng.

Nhận xét khái quát: Từ những bài thơ trên, có thể thấy phong cách thơ Hồ Chí Minh vừa cổ điển vừa hiện đại, vừa thâm trầm hàm súc vừa giản dị dễ hiểu, tùy theo mục đích sáng tác (bộc lộ tâm hồn – hay tuyên truyền cách mạng). Chính sự thống nhất trong đa dạng ấy làm nên nét độc đáo, phong phú của thơ Người.