Giải Bài 1 trang 19 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Yêu cầu: Tóm tắt các sự việc chính trong đoạn trích *Xuân Tóc Đỏ cứu quốc* bằng một sơ đồ phù hợp.

a) Lựa chọn kiểu sơ đồ

Vì các sự việc trong đoạn trích diễn ra theo trình tự thời gian – nhân quả (việc trước dẫn đến việc sau), nên kiểu sơ đồ chuỗi (sơ đồ tiến trình / mũi tên) là phù hợp nhất để thể hiện diễn biến của trận quần vợt và cách Xuân Tóc Đỏ "cứu quốc".

b) Xác định các sự việc chính

Đọc kĩ đoạn trích, có thể tách ra các mốc sự việc sau:

1. Vua Xiêm sang thăm, một cuộc đấu quần vợt được tổ chức để giao hảo; quán quân quần vợt của ta là Hải và Thụ bất ngờ bị bắt giam đêm trước, nên không thể ra sân.
2. Trước nguy cơ nước nhà "mất thể diện", ông bầu và các quan phải cầu cứu Xuân Tóc Đỏ ra thi đấu thay để giữ danh dự quốc gia.
3. Xuân Tóc Đỏ ra sân đấu với quán quân quần vợt của Xiêm La; nhờ tài đánh bóng, Xuân thắng liên tiếp, tỉ số nghiêng hẳn về phía Xuân.
4. Vì lí do "ngoại giao" – để giữ hòa khí giữa hai nước, tránh vua Xiêm tức giận có thể gây họa chiến tranh – nhà cầm quyền buộc Xuân phải thua để cho quán quân Xiêm thắng.
5. Xuân tuân lệnh nhường thắng lợi cho đối phương; đám đông khán giả không hiểu chuyện, la ó phản đối, cho rằng Xuân đã "bán nước".
6. Để dẹp yên dư luận, Xuân được đưa lên diễn thuyết trước công chúng; bằng những lời lẽ hùng hồn, giả dối, Xuân "tự nhận" đã hi sinh danh dự cá nhân vì hòa bình, vì Tổ quốc.
7. Đám đông bị lừa phỉnh, quay sang tung hô, ca ngợi Xuân là bậc anh hùng cứu quốc, vĩ nhân; Xuân từ một kẻ vô học được tôn vinh long trọng.

c) Trình bày bằng sơ đồ chuỗi

> Vua Xiêm sang thăm → tổ chức đấu quần vợt giao hảo
> ↓
> Hai quán quân của ta (Hải, Thụ) bị bắt giam → không có người thi đấu
> ↓
> Xuân Tóc Đỏ được mời ra đấu thay để giữ danh dự quốc gia
> ↓
> Xuân thắng liên tiếp quán quân quần vợt Xiêm La
> ↓
> Vì lí do "ngoại giao" (giữ hòa bình), Xuân buộc phải thua nhường
> ↓
> Đám đông la ó, phản đối, cho Xuân là kẻ bán nước
> ↓
> Xuân diễn thuyết, ngụy biện: hi sinh vì hòa bình – vì Tổ quốc
> ↓
> Đám đông bị lừa, tung hô Xuân là "anh hùng cứu quốc", vĩ nhân

d) Nhận xét (rút ra từ sơ đồ)

Sơ đồ cho thấy chuỗi sự việc phi lí, đầy nghịch lí: một kẻ vô học, gặp may lại được xã hội thượng lưu tôn thành "anh hùng cứu quốc". Qua đó Vũ Trọng Phụng dựng lên tiếng cười trào phúng sâu cay, châm biếm sự lố lăng, giả dối của xã hội "thượng lưu" thành thị đương thời và bản chất "chó đểu" của thời cuộc.