Giải Câu hỏi trang 12 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

a) Những nhân vật gây chú ý, tò mò ngay từ cái tên

Có không ít nhân vật văn học khiến người đọc bị lôi cuốn, tò mò ngay từ khi mới đọc tên gọi, bởi cái tên đã hé lộ tính cách, số phận hoặc dụng ý châm biếm của nhà văn. Có thể kể đến:

- Xuân Tóc Đỏ (*Số đỏ* – Vũ Trọng Phụng): cái tên gắn liền với một đặc điểm ngoại hình kỳ dị ("tóc đỏ"), gợi ngay sự bụi bặm, lai căng, đồng thời báo trước một nhân vật hài hước, may mắn một cách phi lý.
- Chí Phèo, Thị Nở, Bá Kiến (*Chí Phèo* – Nam Cao): những cái tên gợi thân phận thấp hèn, méo mó của người nông dân bị tha hóa và bộ mặt của giai cấp thống trị ở nông thôn.
- Nghị Quế, Nghị Hách (Ngô Tất Tố, Vũ Trọng Phụng): tên gợi bản chất tham lam, hống hách của bọn cường hào, quan lại.
- Từ Hải, Thúy Kiều, Hoạn Thư (*Truyện Kiều* – Nguyễn Du): mỗi cái tên gắn với một tính cách, số phận điển hình đã đi vào đời sống ("ghen như Hoạn Thư").
- Trong văn học nước ngoài: Đôn Ki-hô-tê, Rô-bin-xơn, Grăng-đê (lão hà tiện)… cũng là những cái tên gợi ngay ấn tượng về kiểu người.

b) Nhận xét về ý nghĩa của việc đặt tên nhân vật trong sáng tác văn học

Việc đặt tên cho nhân vật không phải là ngẫu nhiên mà là một dụng công nghệ thuật của nhà văn:

- Cái tên là một tín hiệu nghệ thuật, góp phần khắc họa tính cách và số phận nhân vật. Nhiều cái tên được chọn để gợi bản chất bên trong (Nghị Hách – hống hách; Xuân Tóc Đỏ – lai căng, bụi đời), khiến người đọc hình dung được kiểu người ngay từ đầu.

- Cái tên thể hiện thái độ, tình cảm và dụng ý của nhà văn đối với nhân vật: có thể là sự trân trọng, cảm thương, hoặc là sự mỉa mai, châm biếm, phê phán. Trong văn trào phúng, những cái tên như *Xuân Tóc Đỏ*, *Nghị Hách*… mang sắc thái giễu nhại rõ rệt.

- Cái tên tạo ấn tượng, kích thích trí tò mò, tăng sức hấp dẫn cho tác phẩm, mời gọi người đọc khám phá xem đằng sau cái tên độc đáo ấy là một con người, một câu chuyện như thế nào.

- Cái tên góp phần tạo nên tính điển hình và sức sống lâu bền của nhân vật: những cái tên thành công có thể trở thành danh từ chung, thành "khuôn mẫu" để gọi một loại người trong đời sống (Chí Phèo, Sở Khanh, Hoạn Thư…).

Như vậy, đặt tên nhân vật là một khâu sáng tạo quan trọng, vừa cá thể hóa nhân vật, vừa gửi gắm tư tưởng, thái độ và tài năng nghệ thuật của người viết.