Chuyên đề học tập Toán 12

Giải Luyện tập 4 trang 43 Chuyên đề Toán 12

Bài 5. Ứng dụng đạo hàm để giải quyết một số bài toán tối ưu trong thực tiễn   Đã kiểm chéo

Đề bài

Biết rằng $C(x) = 16\,000 + 500x - 1{,}64x^2 + 0{,}004x^3$ là hàm chi phí và $p(x) = 1\,700 - 7x$ là hàm cầu của $x$ đơn vị hàng hoá. Hãy tìm mức sản xuất để lợi nhuận là lớn nhất.

Lời giải

Bước 1. Lập hàm doanh thu.
Với mức sản xuất $x$ đơn vị, giá bán mỗi đơn vị là $p(x)=1\,700-7x$ nên doanh thu là
$$R(x)=x\cdot p(x)=x(1\,700-7x)=1\,700x-7x^2.$$

Bước 2. Lập hàm lợi nhuận.
Lợi nhuận bằng doanh thu trừ chi phí:
$$P(x)=R(x)-C(x)=1\,700x-7x^2-\left(16\,000+500x-1{,}64x^2+0{,}004x^3\right).$$
Rút gọn:
$$P(x)=-0{,}004x^3-5{,}36x^2+1\,200x-16\,000,\qquad x>0.$$

Bước 3. Tìm điểm tới hạn.
$$P'(x)=-0{,}012x^2-10{,}72x+1\,200.$$
$$P'(x)=0\ \Leftrightarrow\ 0{,}012x^2+10{,}72x-1\,200=0.$$
Giải phương trình bậc hai (lấy nghiệm dương):
$$x=\frac{-10{,}72+\sqrt{10{,}72^2+4\cdot 0{,}012\cdot 1\,200}}{2\cdot 0{,}012}=\frac{-10{,}72+\sqrt{172{,}5184}}{0{,}024}\approx 100{,}6.$$

Bước 4. Khẳng định cực đại.
$$P''(x)=-0{,}024x-10{,}72<0\ \ \forall x>0,$$
nên $P$ lồi xuống (nghịch biến của $P'$): $P'$ đổi dấu từ $+$ sang $-$ khi qua $x\approx100{,}6$. Do đó $P$ đạt giá trị lớn nhất trên $(0;+\infty)$ tại $x\approx100{,}6$.

Bước 5. Vì $x$ là số đơn vị hàng hoá (số nguyên), so sánh hai giá trị nguyên gần $100{,}6$:
$$P(100)=-0{,}004\cdot10^6-5{,}36\cdot10^4+1\,200\cdot100-16\,000=46\,400,$$
$$P(101)=-0{,}004\cdot1\,030\,301-5{,}36\cdot10\,201+1\,200\cdot101-16\,000\approx46\,401{,}4.$$
Vì $P(101)\approx46\,401{,}4>P(100)=46\,400$, nên chọn $x=101$.

Kiểm tra lại: $P(102)\approx46\,389{,}7<P(101)$, xác nhận lợi nhuận lớn nhất đạt tại $x=101$ (điểm tối ưu liên tục $x\approx100{,}6$).

Kết luận: Nên sản xuất khoảng $x\approx100{,}6$, tức $101$ đơn vị hàng hoá thì lợi nhuận lớn nhất, khoảng $46\,401{,}4$ (đơn vị tiền).

Đáp số

Mức sản xuất tối ưu $x \approx 100{,}6$, chọn $x = 101$ đơn vị; lợi nhuận lớn nhất $\approx 46\,401{,}4$

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.