Chuyên đề học tập Toán 12

Giải Bài 1.3 trang 14 Chuyên đề Toán 12

Bài 1. Biến ngẫu nhiên rời rạc   Đã kiểm chéo

Đề bài

Một túi gồm các tấm thẻ giống hệt nhau chỉ khác màu, trong đó có 10 tấm thẻ màu đỏ và 6 tấm thẻ màu xanh. Rút ngẫu nhiên đồng thời ra 3 tấm thẻ từ trong túi.
a) Gọi $X$ là số thẻ đỏ trong ba thẻ rút ra. Lập bảng phân bố xác suất của $X$. Tính $E(X)$.
b) Giả sử rút mỗi tấm thẻ màu đỏ được 5 điểm và rút mỗi tấm thẻ màu xanh được 8 điểm. Gọi $Y$ là số điểm thu được sau khi rút 3 tấm thẻ từ trong túi. Lập bảng phân bố xác suất của $Y$.

Lời giải

## Chuẩn bị

Túi có $10$ thẻ đỏ và $6$ thẻ xanh, tổng cộng $16$ thẻ. Rút ngẫu nhiên đồng thời $3$ thẻ nên số cách chọn là:
$$n(\Omega)=C_{16}^3=560.$$

## a) Bảng phân bố xác suất và $E(X)$

$X$ là số thẻ đỏ trong $3$ thẻ rút ra nên $X$ có thể nhận các giá trị $0;\,1;\,2;\,3$.

Rút được $k$ thẻ đỏ (từ $10$ thẻ đỏ) và $3-k$ thẻ xanh (từ $6$ thẻ xanh), nên:
$$P(X=k)=\dfrac{C_{10}^{\,k}\cdot C_{6}^{\,3-k}}{C_{16}^3}.$$

- $P(X=0)=\dfrac{C_{10}^0\cdot C_6^3}{560}=\dfrac{1\cdot 20}{560}=\dfrac{1}{28}.$
- $P(X=1)=\dfrac{C_{10}^1\cdot C_6^2}{560}=\dfrac{10\cdot 15}{560}=\dfrac{15}{56}.$
- $P(X=2)=\dfrac{C_{10}^2\cdot C_6^1}{560}=\dfrac{45\cdot 6}{560}=\dfrac{27}{56}.$
- $P(X=3)=\dfrac{C_{10}^3\cdot C_6^0}{560}=\dfrac{120\cdot 1}{560}=\dfrac{3}{14}.$

Bảng phân bố xác suất của $X$:

| $X$ | $0$ | $1$ | $2$ | $3$ |
|:---:|:---:|:---:|:---:|:---:|
| $P$ | $\dfrac{1}{28}$ | $\dfrac{15}{56}$ | $\dfrac{27}{56}$ | $\dfrac{3}{14}$ |

(Kiểm tra: $\dfrac{1}{28}+\dfrac{15}{56}+\dfrac{27}{56}+\dfrac{3}{14}=\dfrac{20+150+270+120}{560}=\dfrac{560}{560}=1.$)

Kì vọng:
$$E(X)=0\cdot\dfrac{1}{28}+1\cdot\dfrac{15}{56}+2\cdot\dfrac{27}{56}+3\cdot\dfrac{3}{14}=\dfrac{150+540+360}{560}=\dfrac{1050}{560}=\dfrac{15}{8}=1{,}875.$$

## b) Bảng phân bố xác suất của $Y$

Trong $3$ thẻ rút ra có $X$ thẻ đỏ (mỗi thẻ $5$ điểm) và $3-X$ thẻ xanh (mỗi thẻ $8$ điểm). Do đó số điểm thu được:
$$Y=5X+8(3-X)=24-3X.$$

Ứng với $X=0;1;2;3$ ta được $Y=24;21;18;15$. Vì $Y$ được xác định qua $X$ nên:
$$P(Y=24)=P(X=0)=\dfrac{1}{28},\quad P(Y=21)=P(X=1)=\dfrac{15}{56},$$
$$P(Y=18)=P(X=2)=\dfrac{27}{56},\quad P(Y=15)=P(X=3)=\dfrac{3}{14}.$$

Bảng phân bố xác suất của $Y$:

| $Y$ | $15$ | $18$ | $21$ | $24$ |
|:---:|:---:|:---:|:---:|:---:|
| $P$ | $\dfrac{3}{14}$ | $\dfrac{27}{56}$ | $\dfrac{15}{56}$ | $\dfrac{1}{28}$ |

(Tổng các xác suất bằng $1$.)

Đáp số

$E(X)=\dfrac{15}{8}=1{,}875$; bảng $P(X{=}0){=}\dfrac{1}{28},\ P(X{=}1){=}\dfrac{15}{56},\ P(X{=}2){=}\dfrac{27}{56},\ P(X{=}3){=}\dfrac{3}{14}$$Y\in\{15;18;21;24\}$ với $P(15){=}\dfrac{3}{14},\ P(18){=}\dfrac{27}{56},\ P(21){=}\dfrac{15}{56},\ P(24){=}\dfrac{1}{28}$

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.