Giải Câu hỏi 2 trang 24 Chuyên đề Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Yêu cầu: Xác định mục đích của bài viết và chỉ ra những dấu hiệu cho thấy mục đích ấy được nêu (định hướng) ngay trong phần mở đầu.

a) Mục đích của bài viết

Bài viết thuộc kiểu văn bản nghị luận văn học – giới thiệu, phân tích và đánh giá một tác phẩm. Mục đích của người viết là làm rõ giá trị nội dung và nghệ thuật của tiểu thuyết *Ông già và biển cả*, qua đó giúp người đọc hiểu và cảm nhận được vẻ đẹp, ý nghĩa sâu xa của tác phẩm cũng như tài năng, phong cách của Hê-minh-uê (đặc biệt là nguyên lí "tảng băng trôi").

b) Mục đích ấy được thể hiện trong phần mở đầu như thế nào

Phần mở đầu không nêu mục đích một cách trực tiếp ("bài viết này nhằm…") mà định hướng, gợi mở cho người đọc bằng những cách sau:

- Giới thiệu tác phẩm và tác giả cùng vị trí, tầm vóc của chúng trong nền văn học (một kiệt tác, một nhà văn lớn), tạo tâm thế để người đọc thấy đây là đối tượng "đáng" được phân tích, đánh giá.
- Nêu vấn đề trọng tâm sẽ bàn luận – thường hướng vào ý nghĩa biểu tượng của hình tượng (ông lão, con cá kiếm, biển cả) và nguyên lí sáng tác đặc trưng của Hê-minh-uê. Việc nêu vấn đề này chính là cách báo trước nội dung, mục đích mà toàn bài sẽ triển khai.
- Khơi gợi hứng thú, định hướng cách đọc: phần mở đầu đặt ra cách tiếp cận (đọc tác phẩm không chỉ ở bề nổi câu chuyện đánh cá mà ở tầng nghĩa chìm sâu bên dưới), qua đó cho thấy mục đích của người viết là dẫn dắt người đọc khám phá phần "chìm" của "tảng băng trôi".

➡️ Như vậy, mục đích của bài viết được thể hiện gián tiếp nhưng rõ ràng trong phần mở đầu qua việc giới thiệu đối tượng, nêu vấn đề nghị luận và định hướng cách cảm nhận tác phẩm cho người đọc.