Giải Bài 2 trang 62 Chuyên đề Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Trả lời câu hỏi: Mối quan hệ giữa phong cách sáng tác của một trường phái văn học và phong cách nghệ thuật của từng nhà văn thuộc trường phái đó.

Đây là mối quan hệ biện chứng giữa cái *chung* (phong cách trường phái) và cái *riêng* (phong cách từng nhà văn) — vừa thống nhất, gắn bó, vừa không đồng nhất, không triệt tiêu lẫn nhau. Có thể làm rõ qua các ý sau:

a) Phong cách trường phái là cái chung, chi phối và định hướng phong cách của mỗi nhà văn trong trường phái.
- Một trường phái văn học được hình thành từ một nhóm nhà văn có chung quan niệm nghệ thuật, chung nguyên tắc sáng tác, chung khuynh hướng thẩm mĩ và thường gắn với một hoàn cảnh lịch sử – xã hội, một tuyên ngôn nghệ thuật nhất định.
- Vì thế, phong cách sáng tác của trường phái là những đặc điểm khái quát, ổn định, lặp lại ở nhiều tác giả (về đề tài, cảm hứng chủ đạo, hệ thống thi pháp, thủ pháp nghệ thuật…). Nó tạo nên "gương mặt chung", giúp ta nhận ra và phân biệt trường phái này với trường phái khác.
- Khi tự nguyện gia nhập một trường phái, mỗi nhà văn tiếp thu và tuân theo những nguyên tắc chung ấy, nên phong cách cá nhân của họ mang dấu ấn, màu sắc của trường phái.

b) Phong cách nghệ thuật của từng nhà văn là cái riêng, làm nên sự phong phú, đa dạng và sức sống cho trường phái.
- Dù cùng chung một trường phái, mỗi nhà văn vẫn là một cá tính sáng tạo độc đáo, có tài năng, vốn sống, tạng riêng và cách cảm nhận, cách viết không lặp lại. Đó chính là phong cách nghệ thuật riêng của mỗi người.
- Cái chung của trường phái luôn được biểu hiện, cụ thể hóa qua từng cái riêng; không có nhà văn nào diễn đạt "cái chung" ấy giống hệt nhau. Chính những phong cách cá nhân đa dạng làm cho phong cách trường phái trở nên sinh động, giàu có chứ không đơn điệu, khô cứng.
- Nếu chỉ có sự giống nhau, rập khuôn thì trường phái sẽ nghèo nàn và nhanh chóng lụi tàn; ngược lại, chính những đóng góp riêng của mỗi tác giả nuôi dưỡng và phát triển trường phái.

c) Quan hệ giữa hai phong cách là quan hệ thống nhất trong đa dạng, cái chung tồn tại trong cái riêng và cái riêng góp phần tạo nên cái chung.
- Phong cách trường phái không tồn tại tách rời, trừu tượng mà chỉ tồn tại và bộc lộ thông qua phong cách của từng nhà văn cụ thể; đồng thời phong cách của mỗi nhà văn bao giờ cũng vừa mang nét chung của trường phái, vừa có nét riêng vượt ra ngoài khuôn khổ chung.
- Vì vậy, giữa phong cách chung và phong cách riêng có thể có độ chênh: một nhà văn lớn thường không hoàn toàn "vừa khít" với trường phái, mà có những sáng tạo riêng, thậm chí góp phần làm mới, mở rộng hoặc vượt qua giới hạn của trường phái.

d) Ý nghĩa của việc nhận thức mối quan hệ này khi tìm hiểu một trường phái văn học.
- Khi tìm hiểu một trường phái, cần nắm được đặc điểm phong cách chung để định vị, nhận diện trường phái đó.
- Đồng thời phải thấy được đóng góp phong cách riêng của từng tác giả tiêu biểu để đánh giá đúng giá trị, sức sống và bề dày của trường phái, tránh cái nhìn quy đồng, đơn giản hóa.

Kết luận: Phong cách trường phái và phong cách của từng nhà văn có mối quan hệ biện chứng, gắn bó chặt chẽ giữa cái chung và cái riêng: phong cách trường phái định hướng, chi phối phong cách mỗi nhà văn; phong cách riêng của mỗi nhà văn vừa thể hiện, vừa làm phong phú và phát triển phong cách chung của trường phái.