Giải Câu 3 trang 49 Chuyên đề Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Câu 3 (trang 49). Tóm tắt các luận điểm, lí lẽ và bằng chứng trong bài viết *Những người thợ xẻ – từ văn học đến điện ảnh* (Lê Hồng Lâm).

Bài viết là một bài giới thiệu, đánh giá tác phẩm điện ảnh được chuyển thể từ văn học: phim *Những người thợ xẻ* (đạo diễn Vương Đức) chuyển thể từ truyện ngắn cùng tên của Nguyễn Huy Thiệp. Có thể tóm tắt hệ thống luận điểm – lí lẽ – bằng chứng mà tác giả triển khai theo bảng sau:

| Luận điểm | Lí lẽ | Bằng chứng |
|---|---|---|
| (1) Chuyển thể truyện ngắn của Nguyễn Huy Thiệp lên màn ảnh là một thử thách rất lớn đối với người làm phim. | Văn Nguyễn Huy Thiệp cô đúc, đa nghĩa, giàu chất triết lí, ẩn dụ và độc thoại nội tâm; chất "văn" ấy khó chuyển trực tiếp thành ngôn ngữ hình ảnh của điện ảnh. | Rất ít tác phẩm của ông được đưa lên màn ảnh thành công; *Thương nhớ đồng quê* (Đặng Nhật Minh, cũng chuyển thể từ Nguyễn Huy Thiệp) được nhắc đến như tiền lệ hiếm hoi để so sánh. |
| (2) Bộ phim đã giữ được và làm sống dậy tinh thần, chủ đề của nguyên tác. | Phim bám sát cốt truyện và không khí của truyện ngắn: hành trình mưu sinh nhọc nhằn của những người thợ xẻ, qua đó đặt ra vấn đề về thân phận con người, về ranh giới thiện – ác, cái đẹp và cái xấu, tính người và phần "con" trong mỗi người. | Tuyến nhân vật (Bường, Ngọc và nhóm thợ xẻ), các tình huống trên đường đi xẻ gỗ mưu sinh; cách phim khắc họa số phận người lao động nghèo nơi rừng núi. |
| (3) Phim thành công về mặt nghệ thuật điện ảnh: hình ảnh, bối cảnh, diễn xuất, âm thanh – âm nhạc. | Đạo diễn tạo được ngôn ngữ hình ảnh giàu sức gợi, khai thác vẻ đẹp thiên nhiên núi rừng làm nền cho bi kịch con người; diễn xuất chân thực, chắc tay. | Những khuôn hình cảnh thiên nhiên hoang sơ, khắc nghiệt; lối diễn của dàn diễn viên; phim được ghi nhận, trao giải tại các liên hoan phim (Bông sen). |
| (4) Bên cạnh thành công, phim vẫn có những hạn chế so với chiều sâu của nguyên tác. | Chất triết lí, tầng nghĩa ẩn dụ và giọng điệu đặc trưng của văn Nguyễn Huy Thiệp khó tái hiện trọn vẹn bằng hình ảnh; một số ý nghĩa bị giản lược hoặc chưa chuyển tải được hết. | Tác giả chỉ ra những chỗ phim làm mỏng đi chiều sâu tư tưởng so với truyện ngắn gốc. |

Nhận xét về mạch lập luận: Tác giả đi từ việc nêu khó khăn của công việc chuyển thể (đặt vấn đề), rồi khẳng định những thành công của phim về nội dung và nghệ thuật (luận điểm chính), sau đó chỉ ra hạn chế (nhìn nhận khách quan, nhiều chiều), cuối cùng đưa ra đánh giá tổng hợp. Cách tổ chức luận điểm chặt chẽ, mỗi luận điểm đều được đỡ bằng lí lẽ và dẫn chứng cụ thể (từ đặc điểm văn Nguyễn Huy Thiệp, chi tiết – nhân vật trong phim, đến các giải thưởng), thể hiện rõ đặc trưng của kiểu bài giới thiệu, đánh giá một tác phẩm nghệ thuật chuyển thể từ văn học: luôn đặt tác phẩm điện ảnh trong mối quan hệ đối sánh với tác phẩm văn học nguồn.