Giải Câu 3 trang 16 Chuyên đề Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

a) Khái quát những kết luận chính của tác giả

Qua bài viết về thế giới tuổi già trong truyện ngắn Nguyễn Minh Châu, tác giả Trần Ngọc Hiếu đi tới những kết luận chính sau:

- Tuổi già (hình tượng người già) là một mô-típ, một mối quan tâm trở đi trở lại và có ý nghĩa đặc biệt trong sáng tác của Nguyễn Minh Châu, nhất là ở chặng sáng tác sau 1975.

- Thế giới tuổi già là nơi nhà văn gửi gắm những chiêm nghiệm sâu sắc về con người, về lẽ sống và thân phận con người: người già hiện lên vừa với vẻ đẹp của sự từng trải, lòng nhân hậu, đức hi sinh, bao dung; vừa gắn với nỗi cô đơn, sự bất lực, mất mát và những bi kịch âm thầm của tuổi xế bóng.

- Việc quan tâm tới thế giới tuổi già thể hiện sự đổi mới trong tư duy nghệ thuật của Nguyễn Minh Châu: chuyển từ cái nhìn sử thi, lí tưởng hoá sang cái nhìn thế sự – đời tư, hướng tới số phận cá nhân và đời sống nội tâm phức tạp của con người bình thường.

- Hình tượng người già còn mang ý nghĩa nhân văn và tính triết luận: đặt ra vấn đề về mối quan hệ giữa các thế hệ, về sự tiếp nối – đứt gãy của các giá trị và thái độ của con người trước thời gian, tuổi tác, cái chết.

b) Tác giả căn cứ vào đâu để đưa ra những kết luận đó

Tác giả rút ra và bảo vệ các kết luận trên dựa vào những căn cứ chủ yếu sau:

- Căn cứ vào chính các tác phẩm của Nguyễn Minh Châu: khảo sát, dẫn chứng và phân tích những truyện ngắn có nhân vật người già; phân tích hệ thống nhân vật, tình huống truyện, chi tiết nghệ thuật, giọng điệu, ngôn ngữ để rút ra đặc điểm chung của thế giới tuổi già (đây là bằng chứng văn học trực tiếp).

- Căn cứ vào việc đặt tác phẩm trong tiến trình sáng tác của nhà văn và của văn học: đối chiếu chặng trước và sau 1975, đặt Nguyễn Minh Châu trong bối cảnh văn học đổi mới để làm nổi bật sự chuyển biến trong tư duy nghệ thuật.

- Căn cứ vào bối cảnh lịch sử – xã hội và quan niệm sáng tác của nhà văn: liên hệ hoàn cảnh đất nước sau chiến tranh cùng những trăn trở, quan niệm nghệ thuật của Nguyễn Minh Châu để lí giải vì sao ông hướng ngòi bút tới thế giới người già.

- Căn cứ vào cơ sở lí luận và ý kiến của giới nghiên cứu: vận dụng các khái niệm, quan điểm phê bình – lí luận văn học và đối thoại với những nhận định đi trước để củng cố lập luận.

Như vậy, các kết luận của tác giả không phải là cảm nhận chủ quan mà được rút ra từ sự khảo sát trực tiếp tác phẩm, kết hợp so sánh trong tiến trình sáng tác, liên hệ bối cảnh và vận dụng cơ sở lí luận — tức dựa trên bằng chứng văn bản và lập luận có căn cứ.