Giải Câu 2 trang 49 Chuyên đề Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Định hướng trả lời: Câu hỏi yêu cầu chỉ ra các *phương diện* (khía cạnh) mà tác giả Lê Hồng Lâm đã dựa vào để phân tích, đánh giá bộ phim *Những người thợ xẻ* (đạo diễn Vương Đức) – tác phẩm điện ảnh chuyển thể từ truyện ngắn cùng tên của Nguyễn Huy Thiệp. Đây chính là bộ tiêu chí thường dùng khi viết bài giới thiệu, đánh giá một tác phẩm nghệ thuật chuyển thể (theo yêu cầu của Chuyên đề). Có thể hệ thống lại thành các khía cạnh sau:

a) Mối quan hệ giữa phim và tác phẩm văn học gốc (chất liệu chuyển thể)
Tác giả phân tích cách bộ phim khai thác, chuyển hóa truyện ngắn của Nguyễn Huy Thiệp: phần nào giữ lại được tinh thần, cốt truyện, tình huống, hệ thống nhân vật của nguyên tác; phần nào được đạo diễn thêm bớt, sáng tạo lại cho phù hợp với ngôn ngữ điện ảnh. Đây là khía cạnh cốt lõi vì đối tượng bàn tới là một *phim chuyển thể*.

b) Cốt truyện, kịch bản và cách kể chuyện bằng điện ảnh
Tác giả xem xét cách xây dựng cốt truyện, tổ chức các tình huống, mạch phim và nhịp điệu kể chuyện – tức là cách chuyển câu chuyện văn học thành một câu chuyện được kể bằng hình ảnh, hành động, diễn biến của phim.

c) Nhân vật và diễn xuất của diễn viên
Tác giả chú ý đến cách khắc họa các nhân vật (đặc biệt là hình tượng những người thợ xẻ, mối quan hệ, tính cách, số phận của họ) và tài năng, sức thuyết phục trong diễn xuất của dàn diễn viên khi hóa thân vào các nhân vật đó.

d) Các yếu tố nghệ thuật đặc thù của điện ảnh (ngôn ngữ hình ảnh)
Tác giả đánh giá những phương diện làm nên chất điện ảnh của bộ phim: hình ảnh, khuôn hình, cách quay phim, bối cảnh (không gian núi rừng, đời sống lao động), ánh sáng, âm thanh – âm nhạc… và hiệu quả biểu đạt của chúng.

e) Chủ đề, tư tưởng và thông điệp của bộ phim
Tác giả bàn về ý nghĩa, chiều sâu tư tưởng mà bộ phim gợi ra (về con người, thân phận, hiện thực đời sống…), so sánh với thông điệp của tác phẩm văn học gốc để thấy giá trị riêng của bản chuyển thể.

g) Dấu ấn, phong cách của đạo diễn và thành công chung của tác phẩm
Tác giả nhìn nhận vai trò, sự sáng tạo của đạo diễn trong việc định hình bộ phim, cùng vị trí, sự ghi nhận của tác phẩm (được xếp vào danh sách những bộ phim Việt Nam hay nhất).

Nhận xét: Như vậy, tác giả không chỉ dừng lại ở việc so sánh phim với truyện, mà phân tích khá toàn diện trên cả hai bình diện: *nội dung* (cốt truyện, nhân vật, chủ đề – tư tưởng, quan hệ với nguyên tác) và *hình thức nghệ thuật điện ảnh* (hình ảnh, quay phim, âm nhạc, bối cảnh, diễn xuất, phong cách đạo diễn).