Giải Câu 6 trang 43 Chuyên đề Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Định hướng làm bài: Câu hỏi yêu cầu vận dụng hiểu biết về vở kịch *Rô-mê-ô và Giu-li-ét* (Sếch-xpia) để lựa chọn những cảnh có giá trị tạo hình và giá trị biểu tượng cao — tức là những khoảnh khắc giàu kịch tính, cô đọng được số phận và tình yêu của nhân vật, có thể "đóng khung" thành một bức tranh gợi nhiều suy ngẫm. Cần nêu cảnh chọn kèm lí do (vì sao cảnh đó đắt, chuyển thể thành tranh thì đẹp và ý nghĩa).

a) Cảnh Rô-mê-ô và Giu-li-ét gặp nhau lần đầu trong dạ tiệc nhà Ca-piu-lét
- *Nội dung cảnh:* Giữa đám đông vũ hội, ánh mắt hai người chạm nhau, Rô-mê-ô nắm tay Giu-li-ét và trao nụ hôn đầu tiên.
- *Lí do chọn:* Đây là khoảnh khắc "tiếng sét ái tình", khởi nguồn của toàn bộ câu chuyện. Về tạo hình, cảnh giàu tương phản: ánh nến rực rỡ, y phục lễ hội lộng lẫy làm nền cho hai gương mặt lặng đi vì xúc động — cái riêng tư, mong manh nổi bật giữa cái ồn ào, đông đúc. Bức tranh gợi được vẻ đẹp trong trẻo, thánh thiện của tình yêu vừa chớm nở.

b) Cảnh hôn lễ bí mật ở tu viện của tu sĩ Lâu-rân
- *Nội dung cảnh:* Rô-mê-ô và Giu-li-ét thề nguyện, được tu sĩ Lâu-rân tác thành trong không gian tu viện tĩnh lặng.
- *Lí do chọn:* Cảnh thể hiện tình yêu chân thành, nghiêm túc, dám vượt qua thù hận dòng họ để đi đến hôn nhân. Về hội hoạ, không gian tu viện với ánh sáng dịu, sắc thái trang nghiêm, thiêng liêng tạo nên vẻ đẹp thanh khiết; đồng thời hàm chứa dự cảm mong manh (hạnh phúc phải giấu giếm), giàu chiều sâu để người xem suy ngẫm.

c) Cảnh chia tay lúc rạng đông sau đêm tân hôn ("Chim sơn ca hay chim hoạ mi")
- *Nội dung cảnh:* Bên cửa sổ phòng Giu-li-ét, hai người luyến tiếc chia tay khi trời hửng sáng, tranh cãi dịu dàng về tiếng chim hoạ mi (đêm) hay sơn ca (ngày).
- *Lí do chọn:* Đây là một trong những cảnh trữ tình đẹp nhất, chan chứa cả hạnh phúc lẫn nỗi lo âu, li biệt. Chất thơ của ánh bình minh, tấm rèm cửa, hai bóng người quyến luyến cho phép hoạ sĩ diễn tả tinh tế cái đẹp của tình yêu bên bờ chia lìa — một vẻ đẹp buồn, lãng mạn.

d) Cảnh bi kịch trong hầm mộ dòng họ Ca-piu-lét (cái chết của đôi tình nhân)
- *Nội dung cảnh:* Rô-mê-ô uống thuốc độc bên Giu-li-ét đang "ngủ", Giu-li-ét tỉnh dậy, thấy người yêu đã chết và tự kết liễu bằng lưỡi dao.
- *Lí do chọn:* Đây là đỉnh điểm bi kịch, kết tinh chủ đề tác phẩm: tình yêu mãnh liệt bị hủy diệt bởi hận thù mù quáng. Về tạo hình, không gian hầm mộ lạnh lẽo, tối, chỉ le lói ánh đuốc, tương phản với sắc hồng còn vương trên gương mặt đôi tình nhân, tạo ấn tượng mạnh, ám ảnh. Bức tranh vừa gây xúc động, vừa cất lên lời tố cáo, thức tỉnh: chính cái chết ấy đã hoà giải hai dòng họ, nên cảnh còn mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc.

Lưu ý khi trình bày: Có thể chọn một hoặc vài cảnh tuỳ dụng ý, nhưng lí do luôn phải bám hai tiêu chí: (1) tính tạo hình — cảnh có bố cục, ánh sáng, tương phản đẹp, "đóng khung" được; (2) giá trị nội dung — cảnh cô đọng chủ đề tình yêu, thù hận, số phận con người, khiến người xem tranh xúc động và suy ngẫm.