Giải Bài 7 trang 41 Chuyên đề Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

So sánh thông điệp nhận được khi xem đoạn phim và khi đọc đoạn trích văn học

*(Đoạn trích: "Người cầm quyền khôi phục uy quyền" – trích Những người khốn khổ của Vích-to Huy-gô; bộ phim âm nhạc Những người khốn khổ, đạo diễn Tôm Húp-pơ, 2012)*

1. Điểm chung về thông điệp

Cả đoạn trích văn học và đoạn phim đều tập trung vào cuộc đối đầu giữa Giăng Van-giăng và Gia-ve bên giường bệnh của Phăng-tin, từ đó truyền đi những thông điệp cốt lõi giống nhau:

- Sức mạnh của tình thương và lòng nhân ái: Giăng Van-giăng bất chấp nguy hiểm cho bản thân, vẫn giữ lời hứa che chở cho Phăng-tin và đứa con của chị. Tình thương ấy có khả năng "khôi phục uy quyền", cảm hóa và làm sáng lên phẩm giá con người ngay giữa hoàn cảnh nghiệt ngã.
- Sự đối lập giữa cường quyền lạnh lùng và lòng khoan dung: Gia-ve đại diện cho pháp luật cứng nhắc, vô cảm; Giăng Van-giăng đại diện cho tình người và lương tri. Cả hai loại hình nghệ thuật đều đề cao giá trị nhân đạo, bênh vực những con người khốn khổ, bị vùi dập trong xã hội bất công.
- Niềm tin vào phẩm giá và sự cứu rỗi: Dù bị truy đuổi, con người vẫn có thể vươn tới cái thiện, cái cao cả.

2. Điểm khác biệt về thông điệp và cách tiếp nhận

| Phương diện | Đọc đoạn trích văn học | Xem đoạn phim |
|---|---|---|
| Phương tiện biểu đạt | Ngôn từ, lời kể, lời bình luận trữ tình của tác giả | Hình ảnh, âm nhạc, ánh sáng, diễn xuất, giọng hát |
| Cách truyền thông điệp | Gợi mở, đòi hỏi người đọc tưởng tượng, suy ngẫm về nội tâm nhân vật qua từng câu chữ | Trực quan, tác động mạnh và nhanh vào cảm xúc qua giai điệu, gương mặt, giọt nước mắt |
| Chiều sâu tư tưởng | Bộc lộ rõ qua độc thoại nội tâm, lời trần thuật, những phân tích tâm lí tinh tế của Huy-gô | Cô đọng, nhấn mạnh khoảnh khắc cao trào; chiều sâu nội tâm được thể hiện qua ca từ và biểu cảm |

- Khi đọc: thông điệp về tình thương và nhân đạo hiện lên sâu lắng, đa tầng; người đọc chủ động chiêm nghiệm, cảm nhận được sự giằng xé nội tâm của nhân vật và tiếng nói tư tưởng của tác giả qua từng chi tiết ngôn ngữ.
- Khi xem phim: thông điệp ấy trở nên trực tiếp, mãnh liệt và giàu sức lay động tức thời nhờ âm nhạc và hình ảnh; cảm xúc về nỗi khổ đau của Phăng-tin, sự cao thượng của Giăng Van-giăng được khơi dậy nhanh và mạnh hơn, nhưng phần suy ngẫm lí trí có thể ít hơn so với khi đọc.

3. Nhận xét chung

Hai loại hình nghệ thuật cùng chuyển tải một hệ giá trị nhân đạo, nhưng bằng những con đường khác nhau: văn học đi vào chiều sâu tư tưởng và trí tưởng tượng; điện ảnh âm nhạc đi vào cảm xúc trực quan. Việc thưởng thức cả hai giúp người tiếp nhận vừa rung động sâu sắc vừa suy ngẫm trọn vẹn về thông điệp của tác phẩm.